In het centrum van Princenhage zijn in de loop van de eeuwen prachtige panden gebouwd die ieder zo hun eigen geschiedenis hebben. Hier hebben we het over Haagsemarkt 11, dat in 1777 in opdracht van Johannes Adrianus Rijcken (1750-1821) gebouwd is. Hij was toen schout in Princenhage en gemeenteraadslid in Breda.
Schout Rijcken pakte het groots aan, het gehele pand heeft een breedte van 11 meter en is tot de dakgoot ruim 9 meter hoog. Het gehele bestek uit 1777 is bewaard gebleven. Dennis is in het bezit van dit bestek, 19 met de hand geschreven foliovellen vol! Uit dit bestek blijkt de degelijkheid van de gebruikte materialen bij de bouw. De bijzondere bouwstijl (Empirische bouwstijl) kenmerkt zich vooral in de erker-uitbouw die doorgetrokken is tot de bovenste verdieping van het pand. Wat bij de aanvang van het bestek opvalt is dat er op die plek al een huis heeft gestaan:
‘Bestek en conditie, waarna den Heer Joh. Adr. Rijcken, Schouteth dezer Heerlijkheid de Hage, van meninge is, om aan te besteden het afbreeken en weder opbouwen van een huijs en koetshuis, in deezen dorp De Hage, alles in der voegen als volgt’. Op 18 januari 1777 werd het werk aanbesteed ‘aan den timmerman Anthony Grootens voor eene somma van 4800 Guldens’.
Familie Pels Rijcken
Johannes Adrianus Rijcken trouwde ‘in eerste echt’ met Sara Clara Pels (1752-1798) . Hun zoon werd met de voornamen ‘Christiaan Pels’ gedoopt in de Sint Martinuskerk in Princenhage. Vanaf de 19de eeuw werd door hem en zijn naasten de dubbele geslachtsnaam Pels Rijcken gevoerd, zonder dat er een officiële naamswijziging had plaatsgevonden. Die nazaten bekleedden (en bekleden) allen openbare functies, zoals burgemeester, notaris en advocaat. Nog heden ten dage houden nazaten van de familie in ’s Gravenhage kantoor onder de naam Pels Rijcken.
Eerste steen van voormalig raadhuis
Johannes Adrianus Rijcken vond als schout van Princenhage dat er een ‘dorpshuis’ moest komen. Op 5 april 1792 legde zijn 10-jarige zoon Christiaan de eerste steen van het raadhuis. Deze steen is aan het stadhuis aangebracht aan de zijkant (Dreefzijde) met daarop de volgende tekst :
‘Op den 5 e van den lentemaand des jaar 1792 den eersten steen gelegd door Christiaan Pels Rijcken, zoontje van den weledelen gestrengen heer Johannes Adrianus Rijcken Schouteth deezer Heerlijkheid ’s Princen Hage’.
Wordt ‘de eerste steen’ gewoonlijk op een hoogte van ca. 50 cm of hoger ingemetseld, bij de bouw van het raadhuis was het inderdaad de eerste steen, helemaal onderin gemetseld. Daarboven nog een steen met het opschrift 8 m boven A.P. (Amsterdams Peil). Overigens is het opschrift op de eerste steen na 214 jaar door weer en wind niet meer te lezen. Op de foto ziet u derhalve een grijs/witte steen, zonder opschrift.
Bewoners van het huis van Johannes Adrianus Rijcken
In het begin van de 19de eeuw, toen vanaf 1800 de St. Martinuskerk weer in katholieke handen kwam, werd het pand gekocht en ingericht als pastorie. Jarenlang hebben pastoors en kapelaans met hun huishoudster(s) in het pand gewoond, waar zij ook gebruik konden maken van het inpandige koetshuis, dat nu Liesbosstraat 2 als adres heeft en waar Gijs, de zoon van Dennis en Astrid Nouwens, sinds begin 2025 woont.
In 1870 verhuisden pastoor en kapelaans naar Haagsemarkt 6, (nu modezaak ZEZ), waar zij tot 1968 verbleven, tot het pand overging in handen van de Boerenleenbank/Rabobank. Voor pastoor en kapelaans werd aan het kerkepad een pastorie gebouwd, die in 1999 is afgebroken. Aan het kerkplein werd in 2000 een appartementengebouw gerealiseerd, genaamd De Plaetse, waarvan de benedenverdieping tot nu toe dienst doet als pastorie.
Diverse functies
Haagsemarkt 11 werd na vertrek van pastoors en kapelaans in 1870, het woonhuis van de gepensioneerde generaal-majoor Jacq Hellenberg Hubar, die er ruim dertig jaar heeft gewoond. Na zijn dood bleef zijn weduwe, mevrouw Hellenberg Hubar-de Sonneville, er wonen tot haar overlijden in 1919.
In 1921/1922 werd het linkergedeelte, Liesbosstraat 2, winkel/woonhuis. Van het koetshuis werd een bakkerswinkel gemaakt, waarin de familie Nooijens, (eerst de grootvader van Jan Nooijens en later zijn vader) zijn nering had. In de zestiger jaren van de vorige eeuw had de familie Nouwens-François (grootouders van Dennis) in deze winkel een stoffeerderij.
Opsplitsing
In 1975 is het pand in twee aparte woonhuizen opgesplitst. Daarbij werd het interieur van wat nu Liesbosstraat 2 is, verbouwd. Henk Nouwens (vader van huidige eigenaar Dennis Nouwens) had dit gedeelte van Haagsemarkt 11 gekocht van zijn vader Toon Nouwens. In het winkelgedeelte kwam een kapsalon met de naam ‘Christine.’ Tineke, de vrouw van Henk, stopte met de kapsalon in 2012, waarna Astrid, de vrouw van Dennis er nog tot 2020 haar reisbureau had. Daarna hield advocatenkantoor NOVO er kantoor.
Jan Bachman
In 1991 kocht Jan Bachman het ‘erkergedeelte’ van Haagsemarkt 11 van de familie Nooijens en liet dit geheel in de oorspronkelijke staat verbouwen. Zelfs in de keuken bleef de originele koperen waterpomp behouden en de moderne keukenapparatuur vakkundig verborgen in oorspronkelijke kasten. (De koperen waterpomp is bij de recente verbouwing wederom bewaard gebleven)
Na Jan Bachman heeft Haagsemarkt 11 nog meerdere bewoners gekend- meestal tijdelijk- , waaronder Barry van Oosterhout en niet te vergeten Tante Betsy, waar menig Princenhagenaar ‘een bakske met iets lekkers erbij’ ging halen. Tante Betsy (Elleke) had een gemoedelijke, gezellige en nostalgische inrichting.
Rigoureus verbouwd
In 2017 kocht Dennis Nouwens van zijn ouders zowel Liesbosstraat 2, als ook Haagsemarkt 11. De intentie was om zelf in Haagsemarkt 11 te gaan wonen. In opdracht van Dennis begon Bouwbedrijf Balemans uit Effen in 2023 een rigoureuze verbouwing, eerst in Liesbosstraat 2 en vervolgens in Haagsemarkt 11. In de laatstgenoemde pasten ze het originele interieur aan de eisen van deze tijd aan. Het prachtige bovenlicht, levensboom, bij de voordeur is ongeschonden teruggeplaatst. Boven de achterdeur die naar de tuin leidt heeft een kunstenaar een prachtig glas-in-loodraam vervaardigd, waarin Princenhaagse elementen zijn verwerkt.
“Stadspaleis”
De indeling van het Schoutshuis is zodanig, dat je het gerust een ‘stadspaleis’ mag noemen. De benedenverdieping is grotendeels ‘zakelijk’ te noemen. Een ontvangstruimte met daarin een uitgebreide garderobe en ook een mooi ingericht kantoor dat Dennis in gebruik heeft voor zijn vastgoedbedrijf DNH Vastgoed BV.
Leeftijdsbestendig
Dennis en Astrid hebben een lift laten aanbrengen die van beneden naar de bovenste verdieping gaat. “Als we wat ouder worden zijn we voorbereid om de trap te mijden. Zo hebben we wel meer zaken die ons leven hier gemakkelijk maken, mochten we wat gaan mankeren. Leeftijdsbestendig, duurzaam en gezellig: Zo is ons woonhuis geworden!”.
Medio 2025 betrokken Dennis Nouwens en zijn vrouw Astrid het geheel gerestaureerde en inpandig gemoderniseerde pand Haagsemarkt 11. Zij hebben dit pand de toepasselijke naam Schoutshuis gegeven.
